MHP (Milliyetçi Hareket Partisi)

0
119
MHP (Milliyetçi Hareket Partisi) 3
KısaltmaMHP
Genel başkanDevlet Bahçeli
Genel sekreterİsmet Büyükataman
Parti sözcüsüYok
KurucuAlparslan Türkeş
Slogan(ları)Ülkenin geleceğine oy ver
Kuruluş tarihi9 Şubat 1969 (50 yıl önce) 
24 Ocak 1993 (26 yıl önce)(yeniden kuruluş)
BirleşmeAydınlık Türkiye Partisi 
11 Nisan 2010
BölünmeBüyük Birlik Partisi 
29 Ocak 1993 
Aydınlık Türkiye Partisi 
27 Kasım 1998 
İyi Parti 
25 Ekim 2017
ÖncülüCumhuriyetçi Köylü Millet Partisi (1969 için) 
Milliyetçi Çalışma Partisi(1993 için)
MerkezBalgat, Çankaya, Ankara
Gazete(leri)Ortadoğu
Televizyon(ları)Bengütürk TV, Alptürk TV
Üyelik  (2015) 440.169
İdeolojiTürk milliyetçiliği 
Ülkücülük 
Dokuz Işık 
Türk-İslam sentezi
Siyasi pozisyonSağ ve aşırı sağ
Ulusal üyelikCumhur İttifakı
Resmî renkleri         Kırmızı, beyaz
TBMM49 / 600
Büyükşehir Belediye Başkanlığı1 / 30
Belediye Başkanlığı233 / 1.351
İl Genel Meclisleri188 / 1.251
Belediye Meclisleri2.819 / 20.498
İnternet sitesi
mhp.org.tr

Milliyetçi Hareket Partisi (kısaca MHP), 9 Şubat 1969 tarihinde kurulan, Türk-İslam ülküsü ve özellikle Türk milliyetçiliğini savunan bir Türk siyasî partisi. Kurucusu, 1965 yılında Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’nin (CKMP) genel başkanlık görevini üstlenmiş emekli albay Alparslan Türkeş’tir. 1997 yılında Türkeş’in vefatıyla genel başkanlık görevine Devlet Bahçeli seçilmiştir ve halen görevini sürdürmektedir. Ülkü Ocakları, partinin gençlik koludur. Partinin kurucusu Türkeş, destekçileri tarafından lider anlamına gelen Başbuğunvanıyla anılmaktadır. Partinin amblemi dairesel kırmızı zemin üzerine üç beyaz hilaldir. Cumhur İttifakı’nda yer alan partinin TBMM’de 50 milletvekili bulunmaktadır.

İdeolojisi

MHP’nin görüşünü İslam dininin şekillendirdiği Türk milliyetçiliğini temel alan Dokuz Işık doktrini temsil etmektedir. Parti medyada aşırı sağ yelpazede konumlandırılır.

Tarihçe

1969-1980

MHP, 8-9 Şubat 1969 günlerinde Adana’da yapılan genel kongrede Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’nin adını Milliyetçi Hareket Partisi olarak değiştirmesiyle kurulmuştur. Büyük Kongreden sonra toplanan ilk genel idare kurulunda partinin amblemi “Üç Hilâl” olarak kararlaştırılmış ve aynı toplantıda MHP Gençlik Kolları (Ülkü Ocakları) için de “Hilâl İçinde Kurt” amblemi benimsenmiştir. MHP’nin bir de Türklerin özgürlüğünü temsil ettiğine inanılan bozkurt işareti vardır.

MHP, 1969 ve 1973 genel seçimlerinde büyük başarılar sağlayamamıştır. Suat Hayri Ürgüplü kabinesinde “Türkeşçi” olarak tanımlanan üç bakan vardı: Mehmet Altınsoy, Hazım Dağlı, Mustafa Kepir. 1965 seçimlerinde parti %2,2 oy aldı. Millî Bakiye sistemiyle 11 milletvekili çıkardı. 1 senatörü vardı. 1968’de 14’lerden dört kişi partiden istifa etti. 1969 seçiminde Alparslan Türkeş Adana’dan milletvekili seçildi, 1973’e kadar MHP mecliste bir kişiyle temsil edildi. 1973 seçiminde 3 milletvekiliyle meclise girdi. 1 Nisan 1975’te 1. Milliyetçi Cephe Hükümeti (39. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)’ne girdi. Alparslan Türkeş ve Mustafa Kemal Erkovan kabinede yer aldı. 22 Temmuz 1977’de oy oranını %3.4’ten, %6.4’e çıkartarak 16 milletvekiliyle mecliste grup oluşturdu ve senatoya bir üye soktu, bu seçimin ardından kurulan 2. Milliyetçi Cephe Hükümeti (41. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti)’nde ise biri başbakan yardımcılığı olmak üzere beş bakanlıkla temsil edilerek büyük bir atılımda bulundu: Alparslan Türkeş (başbakan yardımcısı), Agah Oktay Güner, Cengiz Gökçek, Gün Sazak ve Sadi Somuncuoğlu.

Milliyetçi Hareket Partisi, milliyetçi muhafazakar tabana seslendi. MSP ile görüş farklılığı milliyetçilik üzerindeydi. Alparslan Türkeş”Başbuğ” olarak nitelendiriliyordu. MHP, ÜGD, MİSK ve Pol-Bir kuruluşlarıyla toplumsal örgütlenmeye gitti. Birçok MHP’li 1970’lerdeki çatışmalarda sol görüşlüler tarafından öldürüldü. Ülkücülerin çatışmalara çekilmesinin fitilini, Ankara Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi ülkücü Ertuğrul Dursun Önkuzu’nun sol görüşlü öğrencilerce 3 gün boyunca işkence edilerek, 23 Kasım 1970 tarihinde öldürülmesi olayı ateşledi. Bu olaydan sonra, sol görüşlü gençlerle, ülkücü gençler sık sık çatıştı. Ülkücü gazeteci, yazar ve milletvekili İlhan Darendelioğlu, milletvekili ve bakan Gün Sazak, MHP İstanbul İl Başkanı Recep Haşatlı ve oğlu sol örgütlerin düzenlediği faili meçhul suikastlerde öldürüldüler.

MHP 1975’ten 12 Eylül Darbesine kadar bütün yurtta yaşanan terör olaylarında, Ülkü Ocakları’nın partiyle ilişkilendirilip suçlanmasıyla karşılaştı. Bozkurtlar veya “komando” olarak nitelenen gençler ile sosyalist sol militanların çatışması birçok kaynakta ülkenin bir iç savaşa sürüklendiği şeklinde yorumlandı ve askerler darbeden sonraki bildirilerinde en çok buna vurgu yaptılar. Bozkurtların baş sloganı Tanrı Türk’ü Korusun şeklindeydi. Parti bazılarınca nasyonal sosyalistlikle suçlandı, sol görüş taraftarlarınca faşistlikle itham edildi. Partililer her iki suçlamayı da reddetti ve Atatürk ilkelerine uygun olarak “Türk-İslam Ülküsü” (Ülkücülük) görüşünü savunduklarını dile getirdiler. MHP içindeki çalkantılarda görüşleri ırkçılığa yakın olarak tanımlananlar zamanla partiden atıldı. Türkeş, 1976’da Mekke’ye gidip hacı oldu. 1977’de Millî Selamet Partisi’nden umudunu kestiğini açıklayan Necip Fazıl Kısakürek’in desteğini kazandı. MHP’nin resmi günlük gazetesi Hergün gazetesiydi. Daha akademik olan Ortadoğu gazetesinde milliyetçi ve mukaddesatçı profesörler yazıyordu. BayrakMillet ve Millî Ülkü gazeteleri ile Adalet Partisi’nin yayın organları da partiye destek veriyordu. Töre dergisi partinin görüşlerini bilimsel tabanda araştırıyordu.

1983-1993

12 Eylül 1980 darbesinin ardından kapatılan MHP çizgisi, 1983 yılında yeni siyasal partiler kurulmasına izin verilince Mehmet Pamak tarafından kurulan Muhafazakar Parti tarafından temsil edilmiştir. Bu parti 1985 yılında adını Milliyetçi Çalışma Partisi olarak değiştirmiştir. 1987 referandumundan sonra Türkeş’in siyasi yasağı kalkınca, MHP’nin tarihsel lideri, MÇP genel başkanı olmuştur.

1993-2019

27 Aralık 1992’de, 1979 yılındaki delegeleriyle toplanan MÇP Kurultayı, Sadi Somuncuoğlu’nun tüm çabalarına karşın MÇP’nin feshine, 24 Ocak 1993 tarihinde yapılan olağanüstü kongreyle ise partinin adının MHP olarak değiştirilmesine karar vermiştir.

1994 yerel seçimlerinde Amasya, Çankırı, Erzincan, Kars, Kastamonu, Kırşehir, Yozgat ve Iğdır illerinin belediyeleriyle birlikte toplam 118 belediye başkanlığını kazandı.

Aralık 1995 genel seçimlerinde %8.2 oy alan MHP, %10’luk seçim barajını aşamadığı için milletvekili çıkaramadı.

Alparslan Türkeş’in vefatından sonra, 6 Temmuz 1997’de yapılan olağanüstü kurultayda iki aday Alparslan Türkeş’in oğlu Tuğrul Türkeş ile Devlet Bahçeli arasında yapılan seçim yarışını Devlet Bahçeli kazandı ve genel başkanlığa seçildi.

1999 yerel seçimlerinde Afyonkarahisar, Aksaray, Amasya, Bayburt, Çankırı, Erzincan, Erzurum (Büyükşehir), Gümüşhane, Iğdır, Isparta, Kastamonu, Karaman, Kırıkkale, Kırklareli, Kırşehir, Malatya, Muş, Niğde, Osmaniye, Uşak ve Yozgat illerinin belediyeleriyle beraber toplam 498 belediye kazandı.

MHP, 1999 Türkiye genel seçimlerinde %17.98 oy alarak DSP’nin ardından en çok oy alan ikinci parti oldu ve 129 milletvekili çıkardı.[15] Kurulan DSP-ANAP-MHP koalisyonunda, biri başbakan yardımcılığı olmak üzere 12 bakanlık alarak, ikinci büyük koalisyon ortağı oldu. 5. Ecevit Hükümeti’ne katılırken Rahşan Ecevit’le sorun yaşayan MHP, yine de koalisyonda uyumla çalıştı, ancak ekonominin çökmesi üzerine dışarıdan getirilen Kemal Derviş ile uyuşamadı. Eylül 2002’ye gelindiğinde TBMM’de 125 milletvekili kalmıştı.

Daha sonra iktidardayken Genel Başkan Devlet Bahçeli’nin aldığı 3 Kasım seçim kararı ile seçime gidildi. 2002 Türkiye genel seçimleri MHP için büyük bir yıkım oldu ve %18 olan oy oranı %8.3’e düştüğünden MHP parlamentoya giremedi.

2004 yerel seçimlerinde’nde Kastamonu, Niğde, Gümüşhane, Iğdır illerinin belediyeleriyle beraber toplam 247 belediye kazandı. 1999’da kazandığı Kırklareli CHP’ye diğer şehirler AK Parti’ye geçti.

2007 Türkiye genel seçimlerinde %14.29 oy alarak 71 milletvekilliği kazanmış ve mecliste yeniden grup kurmuştur.

2009 yerel seçimlerinde, biri büyükşehir olmak üzere 10 ilin belediye başkanlığını, toplamda da 490 belediye başkanlığı kazanmıştır. Bu seçimde AK Parti’nin elindeki Adana (Büyükşehir), Balıkesir, Isparta, Manisa, Karabük, Osmaniye, Uşak ve DSP’nin elinde bulundurduğu Bartın belediye başkanlıklarını kazanırken kendi elinde bulundurduğu Niğdebelediyesi AK Parti’ye geçti. Ayrıca Gümüşhane ve Kastamonu belediyelerini de tekrar kazandı.

2011 Türkiye genel seçimlerinde %14,27 oy almış ve mecliste 53 milletvekilliği kazanmıştır. Iğdır’da en yüksek oyu almıştır.

2014 Türkiye yerel seçimlerinde AK Parti’nin elinde bulundurduğu Kars’ı ve CHP’nin elinde bulundurduğu Mersin (Büyükşehir)’i kazandı. Adana (Büyükşehir), Isparta, Karabük,Manisa (Büyükşehir), Bartın ve Osmaniye belediyelerini de tekrar kazanırken, Balıkesir (Büyükşehir), Kastamonu, Gümüşhane ve Uşak belediyeleri AK Parti’ye geçti. Ayrıca il belediyeleriyle beraber 116 belediye kazandı.

Haziran 2015 Türkiye genel seçimlerinde %16,29 oy alarak 80 milletvekilliği kazanmış ve yeniden grup kurmuştur. Birinci olabildiği tek il ise Devlet Bahçeli’nin memleketi “Osmaniye” olmuştur.

Kasım 2015 Türkiye genel seçimlerinde %11.94 oy alarak 40 milletvekili çıkartmıştır ve grup kurmuştur.

2018 Türkiye genel seçimlerinde %11.10 oy alarak 49 milletvekilliği kazanmıştır.

2019 Türkiye yerel seçimlerinde AK Parti’nin elindeki Amasya, Bayburt, Çankırı, Erzincan, Karaman, Kastamonu ve Kütahya belediye başkanlıklarını kazanırken Bartın, Karabük, Manisa (Büyükşehir) ve Osmaniye belediyelerini de tekrar kazandı. Isparta belediyesi AK Parti’ye, Adana (Büyükşehir) ve Mersin (Büyükşehir) belediyeleri CHP’ye ve Kars belediyesi HDP’ye geçti. MHP il belediyeleriyle birlikte 166 belediye kazandı.

Kurultay süreci

Muhaliflerin öne çıkan ismi Meral Akşener, Mayıs 2016’da olağanüstü kongrenin engellenmesi üzerine konuşma yapıyor.

Kasım 2015 Türkiye genel seçimlerinden sonra MHP’de 547 delege olağanüstü kurultay taleplerini MHP Genel Merkezi’ne iletti. Meral Akşener, Sinan Oğan ve Koray Aydın kurultay çağrısında bulundu ve genel başkan adayı olduklarını açıkladılar. Fakat Bahçeli yaptığı açıklamayla kurultay çağrılarını reddetti, kurultay tarihi olarak 18 Mart 2018 tarihini işaret etti. Muhaliflerin avukatları “Kurultay Çağrı Heyeti” oluşturularak, partinin olağanüstü kurultaya götürülmesi talebiyle Ankara 12. Sulh Hukuk Mahkemesinde dava açtı. Parti yönetimi imzalarla ilgili açılan davada karar vermek için Ankara 2. Sulh ceza mahkemesinden süre istedi.

Bahçeli’ye karşı genel başkanlığını ilan eden 6 muhalif adayın katılımıyla MHP’nin 6.Olağanüstü Büyük Kongresi toplandı. Tüzük kurultayı olarak tanımlanan kongrede, genel merkez aksini iddia etse de kurultay toplanma sayısına ulaşıldığı noter huzurunda teyit edildi. Kongrede kabul edilen değişiklik önerileriyle parti tüzüğündeki 13 madde yenilendi. Değişikliklerle birlikte parti tüzüğündeki ‘olağanüstü kurultaylarda genel başkan seçimi yapılmasını’ engelleyen madde ‘seçim yapılabilir’ şeklinde değiştirildi.

Genel başkanları

#AdıGörev BaşlangıcıGörev Bitişi
1Alparslan Türkeş8 Şubat 19694 Nisan 1997
Muhittin Çolak (vekil)5 Nisan 199710 Haziran 1997
Yıldırım Tuğrul Türkeş (vekil)10 Haziran 19976 Temmuz 1997
2Devlet Bahçeli6 Temmuz 1997Görevde

Mevcut Başkanlık Divanı üyeleri

#AdıGörevi
1Devlet BahçeliGenel Başkan
2Edip Semih YalçınGenel Başkan Yardımcısı (Teşkilat İşleri)
3Feti YıldızGenel Başkan Yardımcısı (Hukuk ve Seçim İşleri)
4İsmail Faruk AksuGenel Başkan Yardımcısı (Siyasi İşler, Parlamento ve Hükümet İlişkileri)
5Emin Haluk AyhanGenel Başkan Yardımcısı (Ekonomik ve Sosyal Politikalar)
6Mustafa KalaycıGenel Başkan Yardımcısı (Medya, Tanıtım ve Halkla İlişkiler)
7Mevlüt KarakayaGenel Başkan Yardımcısı (Mali İşler)
8Kamil AydınGenel Başkan Yardımcısı (Türk Dünyası ve Uluslararası İlişkiler)
9İzzet Ulvi YönterGenel Başkan Yardımcısı (Araştırma ve Strateji Geliştirme)
10Sadir DurmazGenel Başkan Yardımcısı (Yerel Yönetimler)
11Deniz DepboyluGenel Başkan Yardımcısı (Kadın ve Aile)
12Yaşar YıldırımGenel Başkan Yardımcısı (Mesleki ve Sivil Toplum Kuruluşları ile İlişkiler)
13Mustafa Hidayet VahapoğluGenel Başkan Yardımcısı (Parti İçi Eğitim, Siyaset ve Liderlik Okulu)
14İsmet BüyükatamanGenel Sekreter
15Kadir ŞekerciGenel Sekreter Yardımcısı (İdari, Mali ve Teknik İşler)
16Fatih ÇetinkayaGenel Sekreter Yardımcısı (Siyasi ve Sosyal İşler ile Protokol İşleri)

Milliyetçi Hareket Partisi ve seçimler

Genel seçimler

Yerel seçimler