Afganistan’dan büyük göç dalgası

0
34
Afganistan

Amerika, 20 senelik işgalin peşinden Afganistan’dan çekilirken Taliban, her gün yeni yerleri denetim dibine alıyor. Çekilmenin peşinden iç harp çıkabileceği uyarısında bulunan BM, büyük bir göç dalgası yaşanabileceğine dikkat çekiyor.

Amerika haber alma analistleri sık sık yabancı güçlerin bölgeden çekilmesinin peşinden Afganistan’daki Cumhurbaşkanı Eşref Gani Hükümeti’nin 6 ay içerisinde düşebileceği ve ülkeyi bir kaosun beklediği hikayesinde uyarıyor. Geçen hafta Washington Post’a konuşan üst seviye yetkililer de bu endişeyi destek sunar özellikte açıklamalar yapmış oldu.

Afganistan, ortalama 40 senedir devamlı göç veren bir ülke konumunda yer ediniyor. Bilhassa son 20 yılda milyonlarca bireyin savaştan kaçarak göç etmesiyle beraber, hayattaki Afgan sığınmacılar, ortalama 3 milyon nüfusları ile Suriyelilerden (6,6 milyon) sonrasında 2’nci en büyük sığınmacı topluluğunu oluşturuyor.

Halihazırda milyonlarca Afgan’a ev sahipliği meydana getiren ülkeler ise Afganistan’daki emniyet durumu kötüleşmeye devam ederse, mültecilere yardım etmek için internasyonal programların kifayetsiz kalması niteliğinde yeni bir akınla başa çıkacak donanıma haiz olmadıklarını son dönemde sık sık dile getirmeye başladı.

AFGANLAR GÜVENCESİZ VE İSİMSİZ

Savaştan ve şiddetten kaçan Afganlara uzun süreden beri Pakistan, Türkiye, İran, Tacikistan ve Özbekistan ev sahipliği yapıyor. Ama bu ülkelerdeki birçok Afgan, yasal sığınmacı statüleri olmadan, belgesiz oldukları için sınır dışı edilme korkusuyla yaşarken, kayıtdışı ekonomide fazlaca düşük ücretlere, uzun saatler çalıştırılıyor.

Birleşmiş Milletler Sığınmacılar Yüksek Komiserliği (UNHCR) Asya-Pasifik bürosu direktörü Indrika Ratwatte geçtiğimiz günlerde icra ettiği açıklamada, mültecilere ev sahipliği meydana getiren ülkelerin desteklenmesi hikayesinde herkesi daha çok repertuvar almaya çağırdı. Amerika birliklerinin tamamen çekilmesinin peşinden ülkede yaşanma ihtimali devasa yükseklikte olan çatışmaların bir tek Afganistan’ı değil, bölgenin birçok ülkesini etkileyeceğini belirtti.

Istila kısıtlamalarıyla beraber göçmenlere ev sahipliği meydana getiren İran, Pakistan, Türkiye benzer biçimde ülkelerde derinleşen ekonomik krizlerin, bu ülkelerde yaşayan sığınmacılar için daha hissedilir bulunduğunu anlatım eden Ratwatte, ev sahibi ülkelerdeki ekonomik istikrarsızlıkla beraber oluşabilecek huzursuzlukların Avrupa’ya daha büyük bir göç yolculuğunun başlayabileceğinin vurguladı.

Ratwatte bütün bunlara ayrıca ülke içerisinde yer değişiklik yapma oranlarının da yüksek olduğuna dikkat çekti. 2020 senesinde 380 bin kişiye ayrıca, 2021 yılı başından itibaren ek ortalama 200.000 Afgan’ın ülke içerisinde yerinden edildiğini söylemiş oldu. Bir tek mayıs ayından bu yana, Taliban 80’den fazla ilçeyi ele geçirmesiyle beraber geçen hafta, onlarca Afgan’ın kaçış güzergahı Tacikistan sınır kapısı da Taliban’ın kontrolü dibine girdi.

Ratwatte’ye nazaran, nisan ayından bu yana her ay ortalama 1000 Afgan iltica talebinde bulunmak için havayoluyla Tacikistan’a geçti. Tayyare biletine parası yetmeyen binlerce bireyin Avrupa’ya gitmek için sınırları geçmek adına kaçakçılarla çalıştığını söylemiş oldu.

Taliban’ın 2002 yılındaki düşüşünden sonrasında, ortalama 5,3 milyon Afgan, bir UNHCR programı vasıtasıyla gönüllü olarak geri Afganistan’a geri döndü. Ama daha sonraki yıllarda bu nispet mühim seviyede azaldı ve geri dönenlerin bir bölümü yine ülkeden ayrıldı.

Ortalama 1.5 milyon Afgan mülteciye ev sahipliği meydana getiren İran’a Amerika’deki Donald Trump yönetimi döneminde uygulanan ağır yaptırımların iktisat üstündeki tesiri, en oldukça mültecileri vurdu. Ekonomik krizden etkilenen binlerce Afgan ilkin Türkiye’ye peşinden Avrupa’ya geçmek için sınırı geçti. Ama AB ve Türkiye içinde 2016 senesinde imzalanan sığınmacı anlaşmasıyla beraber ülkeye akın eden milyonlarca sığınmacı, Avrupa sınırlarına geçemedi. Ama birçok uzman Afganistan’da yaşanacak şiddetli çatışmaların daha büyük bir göç dalgasıyla karşılaşabileceği hikayesinde uyarıyor.