Apolitik

1- Siyasetle, siyasi süreçlerle ve siyasi olaylarla ilgili olmayan (kişi, grup veya görüş). 2- Bir görüşün, esas (ana) amaçlarının parçası olarak, aracılıklarıyla iktidarın kullanıldığı müesseselerle bağlantılı olarak siyasal düzenle ilgili herhangi bir niyeti ve beklentisi yoksa, o görüş apolitik olarak vasıflandırılır. Her sosyal değişiklik bu müesseseler...

Aparat (Apparat)

Komünist Parti'nin tam-zaman hizmetçileri sınıfı (apparatchiki, apparatus'a ait olanlar). Sovyetler Birliği'nde Lenin'in "yeni tip parti"sinin ayırdedici bir özelliği olarak gelişmiştir. Sovyetler Birliği'nde ve Komünist Blok ülkelerinde Komünist Parti'ye sorgusuz sualsiz sâdık profesyonel komünistler, sivil hizmetin özü ve yönetimin Komünist Parti tarafından ele geçirilmesinin ve elde...

Antropomorfizm

İnsan olmayan, insan dışı varlıklara (meselâ gruplara, hayvanlara) insani özellikler atfetme. Değişik şeyler antropomorfik muameleye tâbi tutulabilir. Bunların insan gibi zeka sahibi olma ve düşünme, muhakeme etme, hareket etme kabiliyetine sahip olduğu ve bundan dolayı övgü, yergi ve eleştiriye mahzar olabileceği, yâni kendilerinin ve...

Anayasal Yönetim

Bir sınırlı yönetim tarzını ifade eden bir kavram. Anayasal yönetimde bir anayasa ve bu anayasa tarafından tanımlanan bir hukuk sistemi ve idare aygıtları bütünü iktidarın kullanılmasına aracılık eder ve şuurlarını çizer. Anayasal yönetim olan bir ülkede bir politikacı veya bürokrat anayasayı çiğnediği hâlde iktidara meşru...

Anarko-Sendikalizm

Ondukuzuncu asrın sonlarında anarşizmin ve sendikacılığın ilkelerinin kaynaşmasından doğan, ilk önce Bakunin'in İsviçreli takipçisi (havarisi) James Guilaume tarafından başı çekilen, daha sonra Sorel tarafından rehberlik edilen ve pekiştirilen hareket. Anarko-sendikalizm devlet kuvvetinin bütün türlerine muhalefet etmek ve onları tahrip etmek için sendikaların kullanılmasını savunmuştur. Sorel'in...

Anarko-Kapitalizm

Özgürlükçü-bireyci anarşizm ile saf kapitalizmi birleştirerek savunanların görüşlerini ifade etmek için kullanılan bir kavram. Anarko-kapitalistlerin "liberteryen (liberal) anarşistler" biçiminde adlandırıldıktan da olur. Anarko-kapitalistler devletin varlığının hem ahlâki olmadığına hem de insanlara ve toplumlara faydadan çok zarar verdiğine inanırlar. Öngördükleri devletsiz sistemde bir kollektif organ (yâni...

Altyapı

Bir toplumun sosyo-ekonomik temeli... Eytişimsel ve tarihsel özdekçiliğe göre insanlığın ilk hareketi, insanların yaşayabilmek için yaptığı üretim hareketidir. Hayvanlar doğada bulduklarıyla yaşarlar. insanlarsa yaşayabilmek için üretirler. Bu üretim sürecinde insanlar arasında zorunlu ilişkiler kurulur. Altyapı, bu üretim ilişkilerinin tümüdür. Üretim ilişkileri, toplumun ekonomik yapısını...

Akademik Özgürlük

1- Öğretilen veya üzerinde çalışma yapılan şeyi kamuya yararından alâkasız olarak ve konunun biçimine, içeriğine ve konuyla ilgili mütâlâalara dâir -ister devletten isterse başka bir yerden gelen- harici direktiflerle sınırlanmaksızın öğretme, öğrenme ve araştırma faaliyetinde bulunma özgürlüğüdür. Akademik özgürlük araştırma sonuçlarını yayınlama özgürlüğünü de...

Ahistorik

Bir teori, meşgul olduğu konuyu sanki hiç tarihi yokmuş veya bu meselenin mahiyetinin açıklanmasında onun tarihinin hiçbir önemli payı bulunmamaktaymış gibi ele aldığı vakit, onun ahistorik bir teori olduğu söylenir. Keza, bir terimin kısmen veya tamamen üzerine inşa edildiği bir yaklaşımın (sosyal sözleşme gibi)...

Adalet

Ahlâk, hukuk ve siyaset felsefesinin temci kavramlarından biridir. Plato ve Aristo'dan beridir birçok düşünür müstakil adalet teorileri geliştirmeye çalışmış veya kendi sosyal teorilerinin âdil olduğunu öne sürmüştür. Klasik çağda olduğu gibi modern çağda da, adalet hem"sıradan" insanların hem de derin tefekkür sahiplerinin başlıca ilgi...